ارزیابی به عنوان یکی از گام های اساسی مدیریت یکپارچه منابع آب از مهم ترین مراحل برنامه ریزی و اجرای آن است. در این راستا، نظام حسابداری آب به عنوان ابزاری برای سازماندهی و ترکیب داده های گردآوری شده از منابع مختلف به منظور تدوین یک سیستم اطلاعاتی و فراهم آوردن امکان ارزیابی یکپارچه سیستم های منابع آب از طریق پیوند بین داده های فیزیکی و اقتصادی معرفی می شود. منطقه مورد مطالعه، محدوده مطالعاتی مشهد بود. با توجه به چارچوب پیشنهادی سازمان ملل، پس از تدوین حساب های آب مربوط به منطقه، متناظر با سال های 1380 و 1385، با استخراج نشانگرهایی به تحلیل وضعیت منابع آب پرداخته شد. در نهایت با در نظر گرفتن گزینه هایی بر اساس مدارک موجود و اسناد توسعه بر اساس مدل تحلیلی سیستم دینامیک در محیط SIMULINK به ارزیابی نهایی منطقه پرداخته شد. نتایج حاصل نشان داد که اگر ارزیابی بر مبنای مقیاس منطقه ای (و نه مزرعه) صورت گیرد با اعمال اصلاحات در مدیریت عرضه و تقاضا (به ویژه اصلاح مصارف آب در کاربری های مختلف بخصوص کشاورزی و بازتخصیص سهم آب بین بخش های مختلف) می توان میزان افت آبخوان و همچنین تولید ناخالص داخلی را در منطقه بهبود بخشید. برای نمونه می توان با عدم اختصاص آب به بخشی از محصولات پرمصرف کشاورزی و تخصیص آن به خدمات، به ترتیب 2115 و 5690 ریال در هر مترمکعب در بهره وری منطقه در سال های 85 و 80 بهبود به دست آورد.

یکی از چارچوب های تحلیلی که برای ارزیابی یکپارچه منابع آب مورداستفاده قرار می گیرد چارچوب حسابداری آب است. نظام حسابداری آب به عنوان ابزاری برای سازمان دهی و ترکیب داده های گردآوری شده از منابع مختلف به منظور تدوین یک سیستم اطلاعاتی و فراهم نمودن امکان ارزیابی یکپارچه سیستم های منابع آب از طریق پیوند بین داده های فیزیکی و اقتصادی معرفی می شود. در این تحقیق برای محدوده مطالعاتی دشت عجب شیر با استفاده از چارچوب SEEA-W به تدوین حساب های آب مربوط به منطقه متناظر با سال های 1385 و 1395 پرداخته شده و به عنوان کاربردی از خروجی های این حساب ها، با استخراج نشانگرهای ابعاد مختلف منابع آب، اقتصادی و اجتماعی به ارزیابی یکپارچه امنیت آبی محدوده پرداخته شده است. با توجه به نشانگرهای بعد منابع آب بخش کشاورزی با بیش از 96 درصد مصرف آب بیشترین تأثیر را در تشدید تنش آبی محدوده دارد. با توجه به نشانگر شدت مصرف آب در سال های 1385 و 1395 با مقایسه میزان منابع آب موجود و مصرف شده، ناپایداری کامل در محدوده وجود دارد. سهم سرانه منابع آب تجدید پذیر این محدوده از 835 مترمکعب به ازای هر نفر در سال 1385 به 1179 مترمکعب به ازای هر نفر در سال 1395 افزایش یافته است این موضوع عمدتاً به دلیل کاهش 17% جمعیت در سال 1395 نسبت به سال 1385 و سپس به دلیل کاهش خروجی به دریاچه ارومیه و مهار سیلاب ها در اثر بهره برداری از سد قلعه چای و انتقال بیشتر آب از خارج محدوده (طرح زرینه رود) بوده است. تغییرات حاشیه ای بهره وری اقتصادی آب در بخش کشاورزی نشان می دهد که نیروی محرکه قوی اقتصادی در بخش کشاورزی در محدوده مطالعاتی عجب شیر باعث می گردد که در این محدوده توجه زیادی به منافع کوتاه مدت در بخش کشاورزی بشود و نسبت به منافع استراتژیک منابع آب بی توجه باشند. علی رغم کاهش روند مصرف آب در بخش خدمات و ثابت بودن مصرف آب در صنعت، افزایش درآمد بخش خدمات و صنعت منجر به افزایش بهره وری اقتصادی آب در این بخش ها شده است.

این مطالعه با هدف افزایش بهره وری آب، غذا و انرژی اقدام به توسعه و اعتبارسنجی ابزاری برای ارزیابی استراتژی های مدیریتی کشاورزی در رابطه با پیوند امنیت آب، غذا و انرژی در دو مرحله انجام شد. در بخش اول با استفاده از چارچوب حسابداری آب WA+، با هدف آنالیز پارامترهای هیدروکلیماتولوژی اقدام به محاسبه کاربرگ های چهارگانه منابع پایه، تبخیر و تعرق، برداشت منابع آب و بهره وری حوضه آبریز پلاسجان و تعیین سناریوهای مدیریتی جهت افزایش بهره وری شد و در بخش دوم سناریوهای مدیریتی با رویکرد پیوندی موردارزیابی و اولویت بندی قرار گرفت. نتایج WA+ نشان داد که در حوضه پلاسجان حجم بالای تبخیروتعرق غیرمفید بود. در بخش دوم این پژوهش، بین چهار سناریوی اصلی (48 زیرسناریو) معرفی شده جهت بهبود بهره وری، سناریوهای تغییر رقم و تیمار آبیاری، تغییر سطح زیرکشت و کشت دیم با آبیاری تکمیلی دارای تأثیر مثبت در شاخص بهره وری آب، غذا و انرژی بودند. پس از اولویت بندی زیرسناریوهای تأثیرگذار با مدل تصمیم گیری چندمعیارهTOPSIS ، زیرسناریو رقم شش گندم با تیمار آبیاری کامل بیش ترین تأثیر مثبت در بهره وری آب، غذا و انرژی را داشته و به عنوان سناریو شاخص برای ارزیابی بهره وری در مدیریت کشاورزی شناسایی شد.

درک مفهوم آسیب پذیری برای تدوین سیاست های مدیریت یکپارچه منابع آب مهم می باشد. به همین منظور شناخت وضعیت اقتصادی-اجتماعی سیستم تحت مطالعه در کنار وضعیت هیدرولوژیکی آن اهمیت خواهد داشت. در این مقاله به منظور فراهم نمودن بنایی برای مدیریت جامع و یکپارچه برای منابع آب که علاوه بر بعد هیدرولوژی، تاثیر سایر عوامل موثر از جمله اجتماعی و اقتصادی را نیز در نظر بگیرد، از چارچوب حسابداری آب استفاده شده است. این چارچوب با یکپارچه سازی اطلاعات بخش های اقتصادی، هیدرولوژی و سایر منابع طبیعی و نیز جنبه های اجتماعی، امکان بکارگیری سیاست های هدفمند را با شیوه ای آگاهانه و یکپارچه فراهم می نماید. تحقیق حاضر به تحلیل آسیب پذیری سیستم منابع آب محدوده مطالعاتی رفسنجان می پردازد. در این راستا پس از بررسی و تحلیل مفهومی آسیب پذیری و بررسی مطالعات متعدد، چارچوب تحلیلی مناسبی برای ارزیابی آسیب پذیری در نظر گرفته شده است. سپس به منظور استخراج نشانگرهای مرتبط با آسیب پذیری و سازماندهی اطلاعات موجود به تدوین حساب های آب مربوط به محدوده مورد مطالعه برای دو سال 1380 و 1385 پرداخته شده است. تحلیل روند نشانگرها، دیدگاه هایی را از وضعیت آسیب پذیری منابع آب فراهم می کند که می توانند با درک وضعیت فعلی و آنچه که ممکن است در گذشته به اشتباه صورت گرفته باشد، برای تصمیم گیران در جهت دست یابی به راه حلهایی برای کاهش آسیب پذیری منابع آب در محدوده مطالعاتی رفسنجان راهگشا باشد. در این تحقیق به منظور بررسی تاثیر گزینه های سیاستی مختلف در شرایط موجود و ایجاد محیطی برای تصمیم سازی، با استفاده از روش پویایی سیستم در محیط نرم افزار Vensim PLE، مدل سیستم اقتصادی-منابع آب برای محدوده مطالعاتی رفسنجان ساخته شد. نتایج حاصل در بررسی وضع موجود حکایت از وضعیت و حالت نامناسب سیستم منابع آب محدوده مطالعاتی رفسنجان دارد. در بررسی تاثیر گزینه های مختلف سیاستی مشخص شد که گزینه ی تغییر الگوی اقتصادی محدوده رفسنجان از کشاورزی به صنعت و معدن، و تغییر ترکیب اشتغال منطقه از کشاورزی به سهم بیشتر صنعت و معدن می تواند منجر به کاهش آسیب پذیری محدوده ی مطالعاتی در ابعاد منابع آب، اقتصادی و اجتماعی گردد.

توسعه سامانه های حسابداری آب یکی از مهم ترین زیرساخت ها در مدیریت منابع آب به شمار می رود. رشد فناوری های نوین از جمله سنجش از دور و مدل های هیدرولوژی سبب شده تا توسعه آنها با هدف مدیریتی کردن اجزای بیلان آب در دنیا گسترش یابد. هدف از پژوهش حاضر بررسی وضعیت منابع و مصارف آب در حوضه آبریز رخ-نیشابور با توسعه و کاربرد چارچوب حسابداری آب WA+ در شرایط کمبود داده است. برای این منظور رویکردی تلفیقی با استفاده از تحلیل تصاویر ماهواره ای و مدل سازی هیدرولوژیکی به کار گرفته شد و توسعه کاربرگ های منابع و مصارف آب در حوضه برای سه سال تر، نرمال و خشک بررسی شد. همچنین ارزیابی وضعیت منابع و مصارف حوضه با تعریف نمایه-های کارایی مختلف در این دوره انجام شد. نتایج نشان داد که این رویکرد به همراه کاربرد چارچوب WA+ می تواند نتایج ارزشمندی از شرایط و وضعیت منابع و مصارف آب در حوضه مورد مطالعه فراهم نماید. در کاربرگ های توسعه یافته نتایج «تبخیرتعرق طبیعی» در کاربری های مختلف زمین و همچنین سهم مصرف آب در بخش های کشاورزی با کاربرد مفهوم «تبخیرتعرق آبیاری» (610 میلیون مترمکعب)، شرب (15 میلیون مترمکعب) و صنعت (2 میلیون مترمکعب) به صورت جداگانه ارائه شد. تحلیل نمایه های کارایی نشان داد حوضه در شرایط کم یابی آب است و میزان مصرف به آب تجدیدپذیر در دوره پژوهش بیشتر از 1 بود که نشان دهنده ناپایداری حوضه است و اولین حاصل آن مشکلات اجتماعی و اقتصادی خواهد بود.

هدف: چارچوب نظری حسابداری مدیریت شامل اصول و مفاهیمی است که برای تهیه و تفسیر اطلاعات مالی مدیران استفاده می شود. این چارچوب به حسابداران کمک می کند تا اطلاعات مالی را بر اساس اهداف سازمان تهیه کنند و به مدیران در تفسیر صحیح این اطلاعات برای تصمیم گیری های مؤثر یاری می رساند. همچنین، این چارچوب به بهبود کارایی و کیفیت اطلاعات مالی و افزایش اعتماد به سازمان ها کمک می کند. بنابراین، ارائه الگویی منسجم برای توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت، حائز اهمیت است. بر این اساس، در این پژوهش تلاش شده است تا ضمن تشریح اهمیت چارچوب نظری حسابداری مدیریت، الگویی مناسب برای توسعه آن ارائه شود. بدین ترتیب مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر این گونه مطرح شده است: چه الگویی می توان برای توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت تجویز کرد. روش: در این پژوهش از هر دو روش میدانی و کتابخانه ای در راستای اجرای رهیافت داده بنیاد و به منظور شناسایی مقوله های محوری، شرایط علّی، شرایط زمینه ای، راهبردها، شرایط مداخله ای و پیامدهای تدوین الگوی پژوهش استفاده شده است. جامعۀ پژوهش خبرگان حسابداری مدیریت، استادان دانشگاهی در رشتۀ حسابداری و سایر صاحب نظران در زمینۀ حسابداری مدیریت داخل و خارج از کشور بودند. حوزۀ تدریس و پژوهش این افراد با موضوع پژوهش حاضر بسیار نزدیک بود و در نمونه هایی از کارهای خود با آن مواجه شده بودند. در پژوهش حاضر، برای انتخاب نمونه از رویکرد هدفمند گلولۀ برفی استفاده شد. به منظور استخراج مؤلفه های مؤثر بر توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت و با توجه به نبود الگویی منسجم در ادبیات مربوط، از رویکرد مرور نظام مند مبانی نظری و مصاحبۀ نیمه ساختاریافته با 13 نفر از خبرگان داخلی و خارج از کشور بهره برده شده است تا نقاط ضعف مبانی نظری موجود پوشش داده شود و مقوله های شناسایی شده به مرحله اقناع برسد. یافته ها: نتایج حاصل از پژوهش حاکی از آن بود که الگوی پژوهش مبنی بر توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت را می توان در 176 مفهوم و 69 مقوله طبقه بندی کرد. در نتیجه، 13 شرط علّی، 14 شرط زمینه ای، 14 راهبرد برای تدوین الگو، 10 شرط مداخله گر و 18 پیامد برای الگوی توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت برشمرده شد. نتیجه گیری: با توجه به یافته های پژوهش، می توان گفت که حسابداری مدیریت، می بایست چارچوب نظری داشته باشد؛ اما چارچوب مدنظر جهان شمول نیست و در واقع هر سازمان به علت ماهیت و کارکرد متفاوتش و بسته به نیازهای اطلاعاتی خود، باید به صورت نسبی از چارچوب نظری حسابداری مدیریت استفاده کند. پژوهش حاضر از بٌعد نظری به توسعۀ مفاهیم و اصول جدید، بهبود مبانی نظری موجود و افزایش دانش علمی در حوزۀ حسابداری مدیریت کمک می کند. از بٌعد کاربردی نیز این پژوهش به بهبود تصمیم گیری مدیریتی، افزایش کارایی و کیفیت اطلاعات مالی، ارتقای نقش حسابداران مدیریت و تسهیل ارتباطات سازمانی منجر می شود. در ضمن توسعۀ چارچوب نظری حسابداری مدیریت، علاوه بر بهبود مقایسه پذیری گزارش های حسابداری، تأثیرهای متعددی دارد. سازمان ها می توانند با استفاده از یافته های پژوهش، تصمیم گیری های مدیریتی خود را بهبود بخشند، کیفیت و کارایی اطلاعات مالی را افزایش دهند و بر ارتقای نقش حسابداران مدیریت بیفزایند.